لزوم بازتعریف ارکان اقتصاد ملی

به گزارش سراج24؛ رحمان سعادت، کارشناس مسائل اقتصادی؛ نوشت: یکی از ویژگی های سیستم های هوشمند بازبینی و بازتعریف خود سیستم البته به حفظ چارچوب های اساسی است. شاید دلیل ماندگاری سیستم لیبرالیسم اقتصادی و همان نظام سرمایه داری در مقابل رقیب اصلی خود نظام کمونیستی همان خود اصلاحی نظام سرمایه داری بود. بنابراین به اعتقاد خیلی از اقتصاددانان، نظام اقتصادی غربی مبتنی بر آزادی اقتصادی هوشمند تر از نظام کمونیستی بود. 

کشورهای مانند چین و روسیه نیز به سمت نظام اقتصادی مبتنی بر سرمایه گذاری و سود اقتصادی حرکت کردند
به همین دلیل، با وجود پیش بینی های اوایل قرن بیستم نظام سرمایه داری از هم نپاشید، بلکه این نظام مارکسیستی و کمونیستی بود که با فروپاشی شوروی سابق به یک‌باره دچار گسست شد.

یکی از متفکرین اقتصادی معتقد است که بهره و استفاده ای که سرمایه داری غرب از نتایج حاصل از نظریه مارکس برد، بیشتر از آن چیزی بود که نظام کمونیستی بهره گرفت. 

مارکس با آسیب شناسی نظام بازار و سرمایه هدیه گران‌بها به نظام غربی داد و سیستم سرمایه داری با رفع نواقص بویژه با توجه بیشتر و بهتر به نظام رفاه و تأمین اجتماعی نیروی کار، ایجاد و تقویت بیمه های کارگری و اجتماعی، سهیم کردن نیروی کار در سرمایه و سود حاصل از کارخانه ها و بنگاه های اقتصادی خطر سقوط این نظام اقتصادی را گرفت. 

حتی کشورهای مانند چین و روسیه با وجود ساختار سیاسی کمونیستی به سمت نظام اقتصادی مبتنی بر سرمایه گذاری و سود اقتصادی حرکت کردند.

این هوشمندی در سیستم اقتصادی در چین دهه 80 نیز سبب شد که چین از یک کشور بحران زده، فقیر با درآمد سرانه پایین تبدیل به قطب اقتصادی جهان شود. رمز موفیقت چینی ها در بازبینی و بازتعریف نظام اقتصادی خود بود. 

در دهه 80 پدر و معمار چین نوین یعنی دن شوپنگ بعد از نیم قرن سیستم دهقانی کمونیستی، سیستم سرمایه داری بر اساس نیروی کار ارزان، جذب سرمایه گذاری حداکثری، حضور بدون قید شرط سیاسی در همه جای دنیا، بازاریابی جهانی و سیاست قیمت های متنوع برای بازار های متنوع از به ابرقدرت اقتصاد سیاسی تبدیل شد. رمز موفقیت هوشمندی اقتصادی بر اساس باز تعریف نظام اقتصادی بود.

باید پذیرفت که بعد از نیم قرن یعنی بعد از مشاهده تغییر در نظام پهلوی در سال ۱۳۵۳ تا سال اخیر با وجود توفیقات در ابعاد سیاسی، فرهنگی و نظامی در جمهوری اسلامی، در نظام اقتصادی دستاوردهای رضایت بخشی نداشتیم. شاهد عینی این مدعا تورم سالانه بالای ۵۰ درصدی، عدم توفیق در برنامه های توسعه و رشد پایین تولید ناخالص ملی، فساد اقتصادی است.

گرچه بخشی از شرایط نامطلوب اقتصادی حاضر ناشی جنگ های تحمیلی و تحریم های شدید علیه ایران بوده است، اما باید پذیرفت عدم شناخت کافی از اقتصاد ایران، بهره وری پایین، فقدان انگیزهای عمومی در حوزه اقتصادی، دسترسی به درآمدهای کلان و سهل وصول نفتی، ضعیف بودن وزن اقتصاد در تعریف منافع ملی، نداشتن شناخت لازم از اقتصاد جهانی و تعریف های اشتباه در نظام اقتصادی درنهایت به اقتصاد ایران غیر دوست داشتنی منجر شده است. 

نمود آن را در تورم بالا و تمایل مردم برای خرید طلا و ارزهای خارجی می توان دید. به نظر می رسد به جای طراحی برنامه توسعه پنج ساله اقتصادی که عموما عملکرد زیر ۳۰ درصد دارند، ابتدا اقتصاد ایران را بازتعریف سپس برنامه های توسعه را در آن طراحی کنیم.

این طراحی اقتصادی باید مبتنی بر لحاظ شناخت جدید از ایران باشد.

الف-  ایران امروز با احتساب افغان های مقیم ایران (حدود ۱۰ میلیون اتباع) قریب به 100 میلیون نفر در خود جای داده است.

ب- امروز در ایران نسل جدید با تفکرات و منش های جدید اجتماعی و فرهنگی زیست می کنند که در دهه آینده مهم‌ترین بخش فعال اقتصادی خواهند بود.

با این اوصاف می توان چند گزینه از ماکت اقتصاد ایران در نیم قرن پیش رو ارائه داد.

ج- سوسیال دموکراسی اسلامی: تقویت بنیان های دموکراسی همراه با افزایش رفاه اجتماعی با ملاحظات اسلامی (سوئیس اسلامی). 

اکنون تا سال ۱۴۰۷ یعنی پنجاهمین سال پیروزی انقلاب اسلامی مدل اقتصادی مناسب را باید در برای دهه های آینده در پیش گرفت
د- ارتباط اقتصادی و جذب سرمایه از کشورهای دوست و حتی غیر دوست به جز رژیم غاصب صهیونیستی و تقویت نظام سیاسی اسلامی همانند چین که در حوزه سیاسی هنوز کمونیستی عمل می کنند، ولی در ارتباط با اقتصاد با همه کشور دوست و غیر دوست تعامل دارند (چین اسلامی). 

ه- مدل اقتصاد ملی گرای مبتنی بر صنعت (آلمان اسلامی). 

و- مدل تقویت و آزادسازی گردشگری و کسب درآمد با توجه به ظرفیت های گردشگری (ترکیه اسلامی). 

ز- تمرکز در چند صنعت مهم و تبدیل به غول های صنعتی در آن صنایع منتخب (کره جنوبی اسلامی). 

ح- کیفی گرایی در کیفیت و بهره وری و کسب و ارتقای تولیدات کیفی (ژاپن اسلامی). 

به نظر می رسد همه این موارد هم‌زمان امکان پذیر نباشد و باید راهبردی منطقی و واقع بینانه انتخاب کرد. اکنون تا سال ۱۴۰۷ یعنی پنجاهمین سال پیروزی انقلاب اسلامی مدل اقتصادی مناسب را باید در برای دهه های آینده در پیش گرفت.